Η μάκα είναι από εκείνα τα προϊόντα που δημιουργούν εύλογες απορίες μπροστά στο ράφι: κίτρινη, κόκκινη, μαύρη — ποια να διαλέξω; Είναι απλώς διαφορετικές ποικιλίες του ίδιου φυτού ή κάθε χρώμα έχει πραγματικά διαφορετικές ιδιότητες;

Η εύκολη απάντηση θα ήταν να αντιστοιχίσουμε κάθε χρώμα σε μία χρήση: «μαύρη για ενέργεια και άνδρες», «κόκκινη για γυναίκες», «κίτρινη για όλους». Μόνο που η επιστημονική εικόνα είναι αρκετά πιο ενδιαφέρουσα — και λιγότερο απόλυτη.

Τι είναι η μάκα;

Η μάκα (Lepidium meyenii ή Lepidium peruvianum) είναι φυτό της οικογένειας Brassicaceae, στην οποία ανήκουν επίσης το μπρόκολο, το λάχανο και η μουστάρδα. Καλλιεργείται παραδοσιακά στις περουβιανές Άνδεις, σε εξαιρετικά μεγάλο υψόμετρο, και χρησιμοποιείται εδώ και αιώνες ως τρόφιμο.

Το εδώδιμο υπόγειο τμήμα της εμφανίζεται σε πολλά διαφορετικά χρώματα. Έχουν περιγραφεί έως και 17 χρωματικοί φαινότυποι, με την κίτρινη, την κόκκινη και τη μαύρη μάκα να είναι οι περισσότερο μελετημένοι.

Και εδώ βρίσκεται η πρώτη σημαντική πληροφορία: δεν πρόκειται απλώς για την ίδια σκόνη βαμμένη σε διαφορετικό χρώμα. Έχουν καταγραφεί διαφορές στη χημική σύνθεση μεταξύ των φαινοτύπων, μεταξύ άλλων στα γλυκοσινολικά και σε άλλα φυτοχημικά συστατικά.

Αυτό όμως δεν σημαίνει αυτομάτως ότι κάθε χρώμα έχει μία συγκεκριμένη, αποδεδειγμένη θεραπευτική δράση.

Κίτρινη μάκα: η πιο συνηθισμένη

Η κίτρινη μάκα είναι από τους συχνότερους φαινότυπους και συνήθως η πιο εύκολα διαθέσιμη.

Συχνά παρουσιάζεται εμπορικά ως η «γενικής χρήσης» μάκα. Υπάρχει κάποια λογική σε αυτό, καθώς μεγάλο μέρος της γενικής έρευνας για τη μάκα δεν διαφοροποιεί καν το χρώμα που χρησιμοποιήθηκε.

Έχουν πραγματοποιηθεί και ανθρώπινες μελέτες ειδικά με κίτρινη μάκα, μεταξύ άλλων για παραμέτρους του σπέρματος. Τα αποτελέσματα όμως δεν είναι αρκετά συνεπή ώστε να μπορούμε να ισχυριστούμε ότι η κίτρινη μάκα αποτελεί αποδεδειγμένη λύση για τη γονιμότητα.

Άρα η κίτρινη μάκα μπορεί να θεωρηθεί η περισσότερο «κλασική» επιλογή, αλλά όχι επειδή στερείται ιδιαίτερης χημικής ταυτότητας.

Μαύρη μάκα: η περισσότερο μελετημένη για αντοχή και ανδρική αναπαραγωγική λειτουργία

Η μαύρη μάκα έχει αποκτήσει τη φήμη της «ανδρικής» μάκα. Η προέλευση αυτής της αντίληψης δεν είναι εντελώς αυθαίρετη, αλλά χρειάζεται προσοχή.

Σε πειραματικές μελέτες σε ζώα, η μαύρη μάκα έχει παρουσιάσει ισχυρότερη επίδραση στην παραγωγή σπέρματος σε σύγκριση με την κίτρινη, ενώ η κόκκινη δεν παρουσίασε αντίστοιχη επίδραση.

Υπάρχουν επίσης προκλινικά δεδομένα για μνήμη και φυσική αντοχή, καθώς και ορισμένα ανθρώπινα δεδομένα σχετικά με την απόδοση και την κόπωση.

Αυτό δικαιολογεί το επιστημονικό ενδιαφέρον για τη μαύρη μάκα. Δεν δικαιολογεί όμως να τη χαρακτηρίζουμε απλώς “μάκα για άνδρες”.

Ούτε φαίνεται ότι η δράση της μάκα εξηγείται απλώς από αύξηση της τεστοστερόνης. Σε ανθρώπινες μελέτες έχουν παρατηρηθεί επιδράσεις χωρίς αντίστοιχες σημαντικές μεταβολές σε τεστοστερόνη, οιστραδιόλη, LH ή FSH.

Κόκκινη μάκα: εκεί όπου οι διαφορές γίνονται ιδιαίτερα ενδιαφέρουσες

Η κόκκινη μάκα είναι ίσως το καλύτερο παράδειγμα του γιατί δεν πρέπει να αντιμετωπίζουμε όλα τα χρώματα ως απολύτως ισοδύναμα.

Σε ζωικά μοντέλα πειραματικά προκαλούμενης υπερπλασίας του προστάτη, η κόκκινη μάκα εμφάνισε επίδραση στη μείωση του μεγέθους του προστάτη, ενώ η κίτρινη παρουσίασε μικρότερη επίδραση και η μαύρη όχι αντίστοιχη δράση.

Έχουν επίσης υπάρξει πειραματικά δεδομένα γύρω από τον οστικό μεταβολισμό.

Αυτά είναι ενδιαφέροντα ευρήματα — όχι όμως απόδειξη ότι η κόκκινη μάκα θεραπεύει παθήσεις του προστάτη ή την οστεοπόρωση στον άνθρωπο. Η διάκριση έχει σημασία, επειδή μεγάλο μέρος της εμπορικής πληροφόρησης γύρω από τα superfoods μετατρέπει πολύ εύκολα ένα αποτέλεσμα σε πειραματόζωα σε «ιδιότητα» του προϊόντος.

Τελικά, διαφέρουν χημικά;

Ναι, αλλά η ιστορία δεν είναι τόσο απλή όσο «το χρώμα καθορίζει τη δράση».

Μελέτες έχουν βρει διαφορετικές συγκεντρώσεις γλυκοσινολικών και άλλων ενώσεων ανάμεσα στους χρωματικούς φαινότυπους. Σε συγκεκριμένα περουβιανά δείγματα, για παράδειγμα, η κόκκινη μάκα παρουσίασε υψηλότερες συγκεντρώσεις γλυκοσινολικών από τη μαύρη και την κίτρινη.

Άλλες αναλύσεις όμως δείχνουν ότι η χημική σύσταση επηρεάζεται σημαντικά και από τον τόπο καλλιέργειας, τις περιβαλλοντικές συνθήκες, το στάδιο συγκομιδής και την επεξεργασία μετά τη συγκομιδή.

Ακόμη και η ξήρανση μπορεί να μεταβάλει αισθητά την περιεκτικότητα σε γλυκοσινολικά.

Επομένως, δύο προϊόντα που γράφουν και τα δύο «Black Maca» δεν είναι κατ’ ανάγκη χημικά πανομοιότυπα.

Τι έχουν κοινό;

Και οι τρεις αποτελούν χρωματικούς φαινότυπους της μάκα και μοιράζονται μεγάλο μέρος της βασικής θρεπτικής και φυτοχημικής της σύστασης.

Η μάκα περιέχει, μεταξύ άλλων, υδατάνθρακες, πρωτεΐνες, φυτικές ίνες, λιπαρά οξέα και χαρακτηριστικές φυτοχημικές ενώσεις όπως γλυκοσινολικά, macamides και macaenes.

Γι’ αυτό και ο αυστηρός διαχωρισμός:

κίτρινη = Χ
κόκκινη = Ψ
μαύρη = Ω

είναι περισσότερο βολικός εμπορικός κανόνας παρά ακριβής αποτύπωση της σημερινής επιστημονικής γνώσης.

Και τελικά ποια να επιλέξουμε;

Εδώ ίσως βρίσκεται η πιο χρήσιμη απάντηση.

Υπάρχουν αρκετές ενδείξεις ότι οι διαφορετικοί φαινότυποι της μάκα δεν είναι απολύτως ισοδύναμοι. Η μαύρη έχει συγκεντρώσει περισσότερο ενδιαφέρον για αντοχή, μνήμη και ανδρική αναπαραγωγική λειτουργία, ενώ η κόκκινη παρουσιάζει διαφορετικό προφίλ σε πειραματικές μελέτες, ιδιαίτερα σχετικά με τον προστάτη και τον οστικό μεταβολισμό. Η κίτρινη παραμένει η περισσότερο συνηθισμένη και ευρείας χρήσης μορφή.

Όμως η έρευνα που συγκρίνει άμεσα τα τρία χρώματα σε ανθρώπους παραμένει πολύ περιορισμένη.

Γι’ αυτό ίσως η επιστημονικά πιο τίμια απάντηση στην ερώτηση «ποιο χρώμα μάκα είναι καλύτερο;» είναι:

Εξαρτάται από το τι αναζητούμε — αλλά σήμερα γνωρίζουμε πολύ λιγότερα για τις διαφορές τους απ’ όσο αφήνει να εννοηθεί το marketing.

Και αυτό ακριβώς κάνει τη μάκα τόσο ενδιαφέρουσα για περαιτέρω έρευνα.

Με δυο λόγια

Κίτρινη: η πιο συνηθισμένη και περισσότερο «γενικής χρήσης» επιλογή.

Μαύρη: παρουσιάζει τα ισχυρότερα προκλινικά δεδομένα για σπερματογένεση και ενδιαφέροντα στοιχεία για αντοχή και μνήμη.

Κόκκινη: παρουσιάζει ιδιαίτερο προκλινικό ενδιαφέρον για τον προστάτη και τον οστικό μεταβολισμό.

Κοινό σημείο: οι διαφορές υπάρχουν, αλλά δεν διαθέτουμε ακόμη αρκετές συγκριτικές κλινικές μελέτες σε ανθρώπους για να μετατρέψουμε αυτές τις ενδείξεις σε απόλυτες συστάσεις ανά χρώμα.

The post Κίτρινη, κόκκινη ή μαύρη μάκα; Είναι πράγματι διαφορετικές; first appeared on The Green Store.